Leraar worden

Algemeen

Er zijn 2 soorten lerarenopleidingen, gebaseerd op dezelfde basiscompetenties:

  • de geïntegreerde lerarenopleiding 
  • de specifieke lerarenopleiding

Geïntegreerde lerarenopleiding

Aan een hogeschool kan je de opleiding professionele bachelor in het onderwijs volgen. 
Deze leiden naar een diploma van leraar kleuter-, lagerof secundair onderwijs. In de opleiding tot leraar secundair onderwijs kies je twee vakken uit het aanbod van de hogeschool, waarin je onderwijsbevoegdheid wenst te behalen. Dit aanbod verschilt per hogeschool.
Het zijn opleidingen van 180 stp. die vakinhoudelijke kennis en pedagogische competenties integreren. Naast de gewone voltijdse opleiding, bestaan er ook flexibele manieren om de opleiding te volgen. Voor info, zie de database flexibel studeren of onder het tabblaadje 'flexibel' op de infofiche van de richting.

Specifieke lerarenopleiding

Je hebt kennis verworven in een opleiding in het hoger of secundair onderwijs en je wil die kennis doorgeven als leraar? Dan volg je een specifieke lerarenopleiding (SLO). Deze vervangt de vroegere D-cursus, GPB- en aggregatieopleiding.
De SLO focust enkel op het pedagogische aspect. Je hoofddiploma (secundair, bachelor of master) bepaalt in welke graden je in welke vakken les mag geven. De opleiding omvat 60 studiepunten: 30 voor theorie en 30 voor praktijk.
De praktijkcomponent kan je op 3 manieren invullen:

  • Je hebt nog geen werk gevonden als leraar: dan volg je een stage bij een school, centrum of instelling. Dit is ‘preservicetraining.
  • Je bent al personeelslid in een school, centrum of instelling: dan kan je de praktijkcomponent vervullen in ‘inservicetraining. Je hebt dan een leraar-in-opleidingsbaan of LIO-baan.
  • Je kan ook een combinatie van preservicetraining en inservicetraining maken.

Je kan de SLO volgen in een School of Arts, een cvo of aan een universiteit. Er is geen verschil in de onderwijsbevoegdheid of verloning nadien, welke soort onderwijsinstelling je ook kiest.

1. De SLO in een Centrum voor Volwassenenonderwijs

2. De SLO aan een School of Arts en Universiteit

Als je een master hebt behaald, kan je inschrijven. Als je een academisch bachelordiploma hebt en je schrijft je in voor de aansluitende master, kan je ook al bijkomend inschrijven voor de SLO. Professionele bachelors die ingeschreven zijn in het schakelprogramma kunnen eveneens starten. In sommige masteropleidingen worden 30 stp. van de SLO ingebouwd als afstudeervariant. 
Organiserende Schools of Arts en universiteiten.

Voortgezette opleidingen

Onder de vorm van een bachelor-na-bachelor worden deze ‘voortgezette lerarenopleidingen’ georganiseerd:

Onderwijsbevoegdheid secundair onderwijs

Er zijn verschillende soorten bekwaamheidsbewijzen om les te mogen geven. Je vindt hier de info.
Opzoeken welke vakken je mag geven in het basis- en secundair onderwijs (gewoon en buitengewoon), het volwassenenonderwijs en het deeltijds kunstonderwijs, kan je hier.

Als je geen diploma hebt van het hoger onderwijs moet je, naast je basisdiploma, bijkomende vakkennis hebben opgedaan via 'nuttige ervaring': 

  • met een studiebewijs van de derde graad SO is 3 jaar nuttige ervaring vereist; 
  • met een studiebewijs van lager secundair of tweede graad beroeps- of technisch, is dit 6 jaar

Om te weten of je ervaring erkend kan worden moet je een aanvraag doen bij het Agentschap voor Onderwijsdiensten. Alle info vind je hier

Onderwijsbevoegdheid hogescholen

Om les te geven aan een hogeschool is er geen wettelijke verplichting dat je een lerarenopleiding hebt gevolgd. Er zijn verschillende ambten doe elk diplomavoorwaarden hebben. Minimaal moet je wel een bachelordiploma behaald hebben.
De hogeschool kan bij de aanwerving van onderwijzend personeel een aantal zaken zelf bepalen:

  • Een hogeschool kan vragen dat je beschikt over een pedagogisch bekwaamheidsbewijs, zoals een diploma van een specifieke lerarenopleiding. 
  • Ambten en diploma’s zijn niet gekoppeld aan vakken. Elke hogeschool bepaalt zelf welke vakken je mag onderwijzen.
  • Een hogeschool kan bijkomende vereisten opleggen inzake specialiteit van diploma’s en nuttige beroepservaring. 
  • Hoogst uitzonderlijk en na omstandige motivering kan een hogeschool afwijken van de minimaal vereiste bekwaamheidsbewijzen. Dat kan ze doen als jij specifieke deskundigheid of nuttige beroepservaring kan voorleggen. Voorwaarde is wel dat de nuttige beroepservaring verworven is door de uitoefening van een ambacht, beroep of artistieke bedrijvigheid buiten het onderwijs.
  • Voor bepaalde ambten wordt een bijkomende anciënniteitsvoorwaarde gesteld.

Alle info vind je hier.

Onderwijsbevoegdheid universiteiten

Om les te geven aan een universiteit is er geen wettelijke verplichting dat je een lerarenopleiding hebt gevolgd. Er zijn verschillende ambten doe elk diplomavoorwaarden hebben. Minimaal moet je wel een masterdiploma behaald hebben, maar hier kan uitzonderlijk van afgeweken worden.
De universiteit kan bij de aanwerving van academisch personeel een aantal zaken zelf bepalen:

  • Een universiteit kan bijkomende vereisten opleggen inzake specialiteit van diploma’s en nuttige beroepservaring. 
  • Voor de benoeming tot hoofddocent, hoogleraar en (buiten)gewoon hoogleraar legt het universiteitsbestuur voorafgaandelijk de criteria vast. De criteria kunnen slaan op een minimale anciënniteit en de deskundigheid inzake onderwijs, onderzoek en wetenschappelijke dienstverlening.
Alle info vind je hier.