Duaal leren

Beschrijving?

Duaal leren is bedoeld voor leerlingen die hun diploma secundair onderwijs willen behalen via de combinatie van ‘leren in een onderwijsinstelling’ + ‘leren in een onderneming’.
Onder ‘onderwijsinstelling’ verstaan wij: een school voor voltijds secundair onderwijs (SO), een centrum voor deeltijds onderwijs (CDO) of een SYNTRA- lesplaats.

Je doet heel wat werkervaring op op je werkplek. Vandaar dat de onderneming ook van groot belang is..
Hoeveel % van je tijd doorgebracht wordt op de werkvloer, hangt af van je opleiding.

Welke Duale opleidingen worden georganiseerd

Eigenlijk bestaan er maar 2 soorten duale opleidingen. Deze die worden georganiseerd in:  

  • in het gewoon secundair onderwijs en
  • in het Buitengewoon secundair onderwijs OV3 en OV4.


De duale opleidingen binnen het gewoon secundair onderwijs kunnen momenteel georganiseerd worden in:

  • een school voor voltijds SO,
  • een centrum voor deeltijds onderwijs (CDO) of in
  • een SYNTRA- lesplaats. 


DBSO en leertijd zijn geleidelijk aan het inkantelen in duaal leren. In het schooljaar 2025-2026 houden zij op te bestaan. Dan zijn zij volledig duaal leren geworden. 
Op dat ogenblik is er nog enkel sprake over regulier onderwijs en duaal onderwijs.


Het duaal leren dat wordt georganiseerd binnen een CDO of SYNTRA, is gelijkwaardig aan dezelfde duale opleiding die georganiseerd wordt door een school voor voltijds SO. 
Je volgt overal je hetzelfde standaardtraject. je hebt recht op dezelfde attesten en de opleidingen duren  even lang.

 

Wie kan Duaal leren volgen?

Iedereen die niet langer voltijds leerplichtig is.
Concreet: 16- jarigen of  jongeren vanaf 15 jaar op voorwaarde dat zij de 1e twee leerjaren van het secundair onderwijs hebben gevolgd (ze hoeven niet geslaagd te zijn).

Voorts gelden algemene toelatingsvoorwaarden zoals: geslaagd zijn in het onderliggende leerjaar.
Uitzondering: bij een modulaire organisatie van een opleiding, kan je overgaan naar een 3e graads- opleiding,  zelfs als je niet geslaagd bent voor de algemene vorming van de onderliggende 2e  graad.
Voorwaarde is wel dat je geslaagd bent voor je beroepsgerichte vorming.

Voor bepaalde duale opleidingen bestaan er bijzondere toelatingsvoorwaarden (bv. medisch geschikt zijn...). Deze worden vermeld in het standaardtraject van de opleiding. 

Duaal Leren is enkel bedoeld voor arbeidsrijpe leerlingen of leerlingen die arbeidsbereid zijn.
De klassenraad en/of de trajectbegeleider beslissen of je er klaar voor bent.
Ze formuleren een advies over je arbeidsrijpheid /arbeidsbereidheid nadat je een screening hebt doorlopen.

Deze screening kan georganiseerd worden op het einde van vorig schooljaar of bij de start van het nieuwe schooljaar. 
Een kwaliteitsvol advies is goed onderbouwd en gebaseerd op meerdere observaties, regelmatige gesprekken, vaststellingen tijdens de praktijklessen, ….

Aangezien het om een advies gaat, kunnen jongeren met een negatief advies zich ook inschrijven voor een duale opleiding. 

Hoe weet ik of duaal leren iets voor mij is?

Je kan een stage of observatie doen om te ondervinden of dit is wat je zoekt. Je kan dit doen in het jaar voorafgaand aan het duaal leren gedurende max. 1 week  m.v. een stageovereenkomst.

Wanneer kan ik starten met mijn duale opleiding?

Tot en met de 1e lesdag van november kan je starten in een duale opleiding.  
Voor elke instroom NA deze datum dient de klassenraad akkoord te gaan.
Deze klassenraad bestaat ten minste uit de voorzitter + 3 leraars.

Let wel: een duale graadsopleiding is een opleiding die over 2 jaar loopt. Vb. 3+4 BSO, 5+6 TSO...
Instappen bij aanvang 4 BSO is dus sowieso een late instap!

Hoe ziet je opleiding er uit en waar wordt ze georganiseerd?

Voor elke duale opleiding bestaat er een standaardtraject. Hierin staat gedetailleerd wat jij minimaal moet leren op vlak van:

  • algemene vorming en
  • beroepsgerichte vorming

Algemene vorming? Deze wordt voornamelijk op school/ het CDO/de SYNTRA- lesplaats georganiseerd.

Beroepsgerichte vorming?  Deze is gebaseerd op 1 of meerdere beroepskwalificatie(s).
In een beroepskwalificatie staat wat je moet kunnen als beginnende werknemer in een bepaald beroep.

 

De onderwijsinstelling vertaalt het standaardtraject naar lessen.
Zij beslissen ook of de opleiding lineair of modulair georganiseerd wordt.
Lineair? dan volg je les volgens een schooljaarsysteem,
Modulair? dan bestaat je opleiding uit clusters (bundels van leeractiviteiten).

De school /het CDO /SYNTRA stelt voor jou een individueel opleidingsplan op waarin wordt rekening gehouden met je werkplek en je specifieke noden.
Heb je nood aan  aanpassingen op school en/of op de werkplek? Bespreek dit met je trajectbegeleider (omzendbrief ‘duaal leren en de aanloopfase', 7.5 + bijlage 3).


Werkplekleren?
Een werkplek vinden is zeer belangrijk. Via werkervaring verwerf je beroepsgerichte competenties, praktijkkennis en de juiste basisattitudes.
Je kan door je trajectbegeleider geholpen worden bij het zoeken naar een onderneming. Soms kan hiervoor zelfs extra ondersteuning voor voorzien worden (IBAL-begeleiding in leren en werken).
Je opleiding bepaalt hoeveel tijd je zal doorbrengen op de werkvoer.

Alle jongeren in een duale opleiding  binnen het gewoon SO moeten binnen de 20 dagen na de 1e lesbijwoning (of na  het stoppen van een eerdere opleiding)  een (nieuwe) werkplek vinden!
De periode waarin je nog geen werkplek hebt gevonden, wordt door de onderwijsinstelling  voltijds ingevuld. Ook als dit een CDO of SYNTRA- lesplaats is.
Als je binnen de vastgelegde termijn geen overeenkomst hebt afgesloten, moet je met je duale opleiding stoppen.  
Slechts in enkele situaties kan de periode van 20 opleidingsdagen per schooljaar verlengd worden.

 

Welke school organiseert  welke duale opleiding binnen het gewoon SO?

Ga op Onderwijskiezer.be naar het onderdeel 'secundair onderwijs', klik op de juiste graad en kies vervolgens de juiste onderwijsvorm (TSO,BSO).
Zo krijg je het overzicht van alle voltijdse studierichtingen die daar worden aangeboden.
Als je een duale opleiding hebt geselecteerd, kan je hier op klikken en kom je op de informatiepagina terecht van deze opleiding. 
Via het tabblad 'scholenzoeker' kom je te weten in welke onderwijsinstellingen de opleiding aangeboden wordt. 

Via  Opleidingen DBSO krijg je het overzicht gepresenteerd van alle deeltijdse beroepsopleidingen + alle duale opleidingen die georganiseerd worden in een centrum voor deeltijds onderwijs (CDO).
Als je een opleiding hebt geselecteerd kom je op de informatiepagina van deze opleiding.
Via het tabblad 'scholenzoeker' kom je te weten in welke centra de opleiding aangeboden wordt.

Via Opleidingen in de leertijd krijg je het overzicht van alle leertijdopleidingen + alle duale opleidingen die georganiseerd worden op een SYNTRA-lesplaats.
Als je een opleiding hebt geselecteerd kom je op de informatiepagina van deze opleiding.
Via het tabblad 'Campus' kom je te weten waar deze opleiding aangeboden wordt.

Shortcut?
Binnen het onderdeel ‘secundair onderwijs’, knop  zoek studierichting , kom je terecht op een pagina waar je ‘duale opleiding’ kan selecteren.
Als je vervolgens op ‘Zoeken’ klikt, worden alle duale opleidingen binnen het gewoon SO alfabetisch weergegeven.  Gevolgd door specificaties zoals de graad, de organisatievorm...

 

Een overeenkomst afsluiten

  • Op een screening met betrekking tot arbeidsrijpheid volgt een niet- bindend advies.
    Dit advies wordt geformuleerd door de klassenraad/het begeleidend team.

  • Je trajectbegeleider (op school) helpt je bij het zoeken naar een werkplek, organiseert een intakegesprek en blijft je begeleiden tijdens je hele leertraject.

  • Je mentor (uit het bedrijf) is verantwoordelijk voor je begeleiding + opleiding op de werkplek.

  • Jij, je school én het bedrijf sluiten een overeenkomst af.


De school weet welke overeenkomst voor jou geldt.
Volgende 3 soorten overeenkomsten bestaan binnen Duaal Leren:

    • een stageovereenkomst ‘alternerende opleiding'  - SAO 

    • een overeenkomst 'alternerende opleiding' - OAO

    • een deeltijdse arbeidsovereenkomst - DA ifv sociale maribel

                -SAO-               -OAO-

                             -DA-
                    ifv sociale maribel*

 

 < 20 u/week werken op reële werkplek (op schooljaarbasis)**

 

minimum 20 u/week werken op reële werkplek ** (op schooljaarbasis)

 

minimum 20u werkplekleren/ week.
Als je in aanmerking komt voor sociale maribel, kan een DA worden afgesloten.

 

Geen leervergoeding, enkel kleine onkostenvergoeding mogelijk.

 

Leervergoeding
(variërend bedrag)

 

Loon

 

*Regeling voor werkplekken in Vlaanderen en Brussel uit de non-profitsector. Bedoeling is nieuwe arbeidsplaatsen creëren via patronale bijdrageverminderingen.

** wanneer -uitzonderlijk- door overmacht/onvoorziene omstandigheden dit aantal uren finaal niet wordt bereikt, blijft de bezoldigde overeenkomst rechtsgeldig.

Voor de opleiding 'Zorgkundige duaal' wordt geen stageovereenkomst gebruikt gezien er gemiddeld 20 u werkplekleren wordt gerealiseerd. Meestal sluit men een deeltijdse arbeidsovereenkomst sociale maribel.

Wat kan ik behalen?

Een onderwijskwalificatie (diploma of getuigschrift) als je geslaagd bent voor je volledige opleiding.

Leerlingen die hier niet in slagen, kunnen (een) erkende beroepskwalificatie(s) (of deelkwalificatie(s)) behalen. 
Ook kunnen er bewijzen van competenties worden afgeleverd.

Als je een 2-jarige opleiding stopt na je 1e jaar, en je wil terug naar een niet-duale opleiding, bezorgt de klassenraad/het begeleidingsteam je een Oriënteringsattest.

Financiën

Het Groeipakket (= vroegere Kinderbijslag + andere financiële hulp)

Ingeval van een stageovereenkomst alternerende opleiding, hebben je ouders nog recht op het groeipakket. Het is gegarandeerd tot 31 augustus van het jaar waarin je 18 wordt.
Vanaf 18 jaar zijn er voorwaarden verbonden aan het recht op een groeipakket.
Meer info  op https://www.groeipakket.be/nl/wat-zit-er-in-het-groeipakket/elk-kind-krijgt of bij je trajectbegeleider.

Verdien ik iets?

Dit hangt af van je overeenkomst.
Het maximumbedrag ligt vast. Wat je effectief krijgt, wordt berekend naargelang het aantal gewerkte dagen.
Bv. Als je 1 dag van de 20 werkdagen ongewettigd afwezig bent, dan gaat 1/20e af van je loon.  

Bedragen voor het schooljaar 2020-2021

Stageovereenkomst 
Alternerende opleiding

-OAO-
Overeenkomst Alternerende opleiding

-DA-
Deeltijdse arbeidsovereenkomst
 ifv sociale maribel

 

Geen vergoeding

 

Leervergoeding

471,50euro/maand

Tijdens 1e jaar van alternerende opleiding

520,30euro/maand

Na slagen in 1e jaar van de alternerende opleiding (of na geslaagd te zijn in 2e graad SO)

560,90euro/maand

Na slagen in 2e jaar van de alternerende opleiding (of na geslaagd te zijn in 5SO of in de kwalificatiefase BUSO OV3)

 

Loon

(bedrag is afhankelijk van de tewerkstellingssector)

Onkostenvergoeding kan eventueel

= Voor zowel werkplekleren als voor het opleidingsgedeelte dat je volgt

• Ligt vast
• Is hetzelfde voor alle beroepssectoren (Bedrijven kunnen zelf nog extra bonussen/premies geven).
• Hangt af van het opleidingsjaar dat je volgt

= Voor je werk tijdens het werkplekleren


Bedrag is:

-afhankelijk van aantal gewerkte uren +

-afhankelijk van geldend CAO in de beroepssector 

 

 

Wat als ik nog niet arbeidsrijp ben maar wel arbeidsbereid?

Leerlingen die in duaal leren willen stappen, doorlopen een screening
Dit betekent dat men gaat kijken of je geschikt bent voor duaal leren.
Idealiter gebeurt dit door verschillende mensen, in verschillende contexten.   (zie ook: wie kan duaal leren volgen?)

Als je volgens de klassenraad (nog) niet arbeidsrijp bent,  maar wel de juiste attitudes om te leren op de werkplek (= arbeidsbereid)) , krijg je het advies ‘aanloopfase’. Dit advies is bindend!

 Als uit deze verplichte screening blijkt dat je niet arbeidsbereid bent, kan je niet verder gaan in een aanloopfase of duale opleiding. 
Je moet dus positief gescreend zijn voor de aanloopfase.

In de  aanloopfase wordt met jou gewerkt wordt aan datgene wat je nog tekortkomt om in het duale leren te stappen. Je krijgt er begeleiding en ondersteuning op maat. Het doel is: je voorbereiden op je instap in duaal leren.
Deze aanloopfase duurt “zo kort als mogelijk en zo lang als nodig”. Ze is nog niet uitgewerkt voor alle duale opleidingen.

Wat is de overeenkomst/ het verschil tussen een duale opleiding in het gewoon onderwijs en binnen het buitengewoon onderwijs?

Vooreerst zijn er veel gelijkenissen:

In beide gevallen vertrekt men vanuit eenzelfde visie: jongeren die graag het  ‘leren op de schoolbanken’ combineren met (een groot deel) ‘leren op de werkvloer’, wil men de kans bieden een leerweg te volgen die aansluit bij hun leervoorkeur.   
Het werkplekleren binnen duaal leren is gericht op het verwerven van nieuwe competenties op een werkplek. Dit is de essentie in zowel gewoon als buitengewoon onderwijs.

Bij beiden mikt men op leerlingen  die arbeidsrijp zijn of  gemotiveerd om te leren en te participeren op de werkplek in het normaal economisch circuit.
De praktijk van het werk wordt naar de opleiding gebracht. Leerlingen uit zowel het gewoon als het buitengewoon duaal onderwijs brengen een groot deel van hun opleiding door op de werkvloer. Hierdoor zal het ook makkelijker worden voor jongeren uit duaal OV3 en OV4 om sneller werk te vinden dan vanuit het BUSO.

Elke duale opleiding van zowel gewoon als buitengewoon onderwijs is gebaseerd op 1 standaardtraject en in beide gevallen sluiten de jongeren een overeenkomst met de werkplek.

Leerlingen die een duale opleiding volgen in gewoon en buitengewoon onderwijs, hebben uitzicht op erkende kwalificatiebewijzen  met een civiel effect op de arbeidsmarkt en/of in onderwijs en opleiding.
Dit betekent dat je met je kwalificatie toegang krijgt tot vervolgopleidingen en/of  dat de beroepskwalificatie(s) hun waarde hebben op de arbeidsmarkt (of je nu komt uit gewoon SO of BuSO duaal)

Het verschil is eerder beperkt:

In het Buo wordt geen aanloopfase georganiseerd want  er wordt al zeer individueel, op maat van de leerling, gewerkt

Binnen BuSO duaal moet je een werkplek gevonden hebben binnen de 40 dagen in plaats van binnen de 20 dagen in het gewoon SO.

Bovendien moet men in het BUO rekening houden met het individueel handelingsplan van de leerling.


Kan ik een duale opleiding overdoen?

Ja, dat kan als je klassenraad dat nodig vindt.

Meer info?

http://www.syntravlaanderen.be/duaal-leren
https://www.duaalleren.vlaanderen/
 
Vragen? duaalleren@syntravlaanderen.be